2015 2016 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi: Net Bir Karşılaştırma
Asgari Ücret Tarifesi Neden Her Yıl Yeniden Tartışılıyor?
Türkiye'de avukatlık ücretleri serbestçe kararlaştırılabilir, ancak bu ücretin altına inilemeyecek bir taban vardır. Bu tabanı her yıl Türkiye Barolar Birliği belirler ve Resmî Gazete'de yayımlanan avukatlık asgari ücret tarifesi ile yürürlüğe girer. Tarife, hem müvekkil ile avukat arasındaki sözleşmede hem de mahkemenin karşı tarafa yükleyeceği vekâlet ücretinde bağlayıcıdır.
2015 avukatlık asgari ücret tarifesi ile 2016 avukatlık asgari ücret tarifesi arasındaki fark, çoğu kişinin sandığından daha teknik bir konudur. Tarifelerde sadece rakamlar değil, dava türlerinin sınıflandırılması, duruşma başına ek ücretler ve keşif gibi işlemlerin nasıl sayılacağı da değişir. Bu nedenle eski bir dosyada 2015 tarifesinin mi yoksa 2016 tarifesinin mi uygulanacağı, davanın açıldığı tarihe ve ücretin hangi kaleme ait olduğuna göre belirlenir.
Pratikte en sık yapılan hata, müvekkilin güncel tarifeyi internetten bulduğu ilk rakamla karşılaştırmasıdır. Oysa tarifede yazan tutar, dava değerine göre kademeli olarak hesaplanır ve tek bir sabit rakam değildir.
2015 ve 2016 Tarifeleri Arasındaki Somut Farklar
2015 yılında belirlenen tutarlar, 2016'da genel olarak yukarı yönlü revize edildi. Ancak artış her kalemde aynı oranda gerçekleşmedi. Örneğin sulh hukuk mahkemelerinde görülen basit tespit davaları ile ağır ceza mahkemelerindeki dosyalar farklı katsayılarla güncellendi. Bu fark, özellikle birden fazla yıla yayılan dosyalarda ciddi tutar farklarına yol açar.
Bir müvekkil 2015 sonbaharında bir tazminat davası açtıysa, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça o yılın tarifesi esas alınır. Dosya 2016'da sonuçlansa bile ıslah edilen kısım için güncel tarife devreye girebilir. Bu ayrımı bilmeyen taraf, karşı vekâlet ücreti hesaplanırken kendini beklenmedik bir rakamla karşı karşıya bulur.
Duruşma ve Keşif Giderlerinin Ayrı Hesaplanması
Tarifedeki ana tutar tek başına yeterli değildir. Her duruşma için ayrı bir ücret öngörülür ve belirli bir sayıdan fazlası ek kalem olarak hesaplanır. Keşif, bilirkişi incelemesi ve icra takibi gibi işlemler de kendi başlıkları altında ücretlendirilir. 2015 ve 2016 tarifelerinde bu kalemlerin sınırları farklı yazıldığı için, dosyadaki duruşma sayısını bilmeden toplam maliyeti tahmin etmek yanıltıcı olur.
İzmir'de bir hukuk bürosu, 2016'da sonuçlanan bir iş davasında müvekkiline sunduğu ücret dökümünde duruşma başına ek kalemleri ayrı satırlarda göstermediği için itirazla karşılaştı. Tarife, ücretin kalem kalem açıklanmasını zorunlu kılmadığında bile şeffaf bir döküm, sonradan doğacak anlaşmazlıkları büyük ölçüde önler.
Piyasada Tarife ile Gerçek Ücret Arasındaki Makas
Asgari ücret tarifesi bir tabandır; büyükşehirlerdeki hukuk büroları bu tabanın belirgin şekilde üzerinde çalışır. İstanbul'da kurumsal müvekkile hizmet veren bir büro ile Eskişehir'de aile hukuku ağırlıklı çalışan sağlam bir hukuk bürosunun saatlik veya dosya bazlı ücreti aynı olamaz. Tarife bunu yasaklamaz, sadece alt sınırı korur.
Bu yüzden bir avukatla görüşürken yalnızca 'ne kadar?' diye sormak yerine ücretin hangi kalemlerden oluştuğunu sormak gerekir. Dava açma ücreti, duruşma ücreti, temyiz aşaması ve icra takibi ayrı ayrı fiyatlanabilir. 2016 avukatlık asgari ücret tarifesi ile 2015 avukatlık asgari ücret tarifesi karşılaştırması, bu kalemlerin yıllar içinde nasıl değiştiğini görmenin en somut yoludur.
Özellikle ceza dosyalarında, soruşturma aşaması ile kovuşturma aşamasının ayrı ücretlendirildiğini bilmek gerekir. Bir dosyanın iki yıl sürmesi, toplam maliyeti tarifedeki tek bir rakamın iki katına çıkarabilir. Sözleşmede bu aşamaların açıkça yazılması, sonradan çıkan tartışmaların önüne geçer.
Karşı Vekâlet Ücreti ve Müvekkilin Gerçek Riski
Tarifenin en çok gözden kaçan yönü, karşı tarafın avukatlık ücretidir. Davayı kaybeden taraf, kendi avukatına ödediği ücretten bağımsız olarak, karşı tarafın avukatı için tarifeye göre belirlenen vekâlet ücretini ödemek zorunda kalabilir. 2016 tarifesiyle hesaplanan bu tutar, küçük bir alacak davasında bile ana paradan yüksek çıkabilir.
Bu nedenle dava açmadan önce risk hesabı yapmak gerekir. Örneğin 8.000 TL'lik bir alacak için dava açan kişi, kaybettiğinde hem kendi masraflarını hem de karşı tarafın vekâlet ücretini üstlenir. Bu tutar, sulh yoluyla çözümün neden sık sık daha akılcı olduğunu açıklar.
Tarifede yer alan tutarlar her yıl yeniden belirlendiği için, eski bir dosyada hangi yılın tarifesinin geçerli olduğunu dosya tarihinden kontrol etmek şarttır. Yanlış yılın rakamıyla yapılan bir hesap, itiraz süresini kaçırmaya kadar varan sonuçlar doğurabilir.